IHR: İran’da 476 protestocu can verdi

Norveç merkezli İran İnsan Hakları Teşkilatı IHR, İran’daki şovlarda yaşamını kaybedenlerin rakamının 476’ya yükseldiğini açıkladı. IHR’ye ait internet sitesinde yayımlanan raporda, yaşamını kaybeden göstericilerden 34’ünün kadın, 64’ünün ise 18 yaşından ufak olduğu belirtildi. Ülkedeki 31 eyaletten 25’ine dair bilgilerin yer aldığı rapora göre, en fazla can kaybı Sünnilerin yoğunlukta olduğu Sistan-Beluçistan eyaletinde yaşandı. Anadolu Ajansının haberine göre; raporda, Sistan-Beluçistan’da 130, Kürdistan’da 53, Batı Azerbaycan’da 55, Tahran’da 52, Mazenderan’da 38, Gilan’da 26, Kirmanşah’ta 25, Elborz’da 23, İsfahan’da 14, Fars’da 11, Huzistan’da 11, Rezevi Horasan’da 7, Doğu Azerbaycan’da 4, Loristan, Zencan, Merkezi, Kazvin ve Hemedan’da üçer, Kohgiluye-Buyer Ahmed, Erdebil, İylam, Buşehr ve Hürmüzgan’da ikişer, Simnan ve Gülistan’da ise birer göstericinin hayatını yitirdiği kaydolundu. Haklarında idam kararı verilen Muhsin Şikari’nin cezası nezaretine alınmasından 75 gün sonra 8 Aralık’ta, Mecidrıza Rahneverd’in cezası ise nezaretine alınmasından 23 gün sonra 12 Aralık’ta infaz edildi. Raporda, en az 100 bireyin idam veya mapus cezası alma ya da infaz edilme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtilerek hali hazırda idam cezası alanların da olduğu anımsatıldı. İHR, İran yargı makamlarını söz mevzusu idamlarla alakalı saydam davranmamakla tenkit eterek, bu yargılamayla suçlanan bireylerin, avukat seçme ve aileleriyle görüşme haklarından yoksun vazgeçilerek kararlarla alakalı bilinmeyenlik oluşturmanın tasarlandığını öne sürdü. Tahran’da 13 Eylül’de “nezaket polisi” olarak öğrenilen İrşad devriyeleri tarafından nezaretine alındıktan sonra fenalaşarak hastaneye kaldırılan 22 yaşındaki Mahsa Emini’nin 16 Eylül’de hayatını yitirmesi, ülke idaresine karşı protestolara yol açmıştı. IHR, 18 Aralık’ta yayımladığı raporda, Emini’nin vefatı sonrasında başlayan cadde şovlarında emniyet birimlerinin müdahalesi neticeyi 469 protestocunun can verdiğini aktarmıştı. İran Devrim Muhafızları Ordusu Hava Güçleri Komutanı Tuğgeneral Emir Ali Hacızade, 29 Kasım’daki konuşmasında, ülkede takribî 2,5 aydır devam eden protestolarda güvenlik eforlarının da aralarında olduğu 300’den fazla bireyin yaşamını kaybettiğini söylemişti. İran Güvenlik Konseyi ise 3 Aralık’ta, toplam ölü rakamının 200’ü aştığını açıklamıştı. İranlı yetkililer öldürülen bireylerin güvenlik eforları tarafından değil, “provokatörler” tarafından öldürüldüğünü korunuyor. İran medyasına yansıyan haberlere göre, şovlar sırasında 60’tan fazla güvenlik görevlisi hayatını yitirdi.