Erken uyarı sistemi depremi nasıl algılar?

Zelzele uzmanları, olacak zelzeleleri öngörseler de hiçbiri kesin olarak bir tarih veremez. Peki, zelzele erken ihtar sistemleri bunu nasıl yapabiliyor? 

Bir Hayli insan zelzelenin ani bir hadise olduğunu düşünür lakin öyle değildir. Zelzele, hissedilen sarsıntıdan çok evvel yer altında başlar. 

Zelzeleyle beraber bir hayli enerji dalgası sarihe çıkar. Evvel P dalgaları kazanç, daha sonra ise S dalgaları. S dalgaları, enerjinin çoğunu taşır ve ihtar sistemleri bu dalga boylarını yakalar. 

Ancak sistemden gelecek ihtar süresi zelzelenin merkez üssüne olan mesafenize göre değişir. Büyük ölçekli zelzelelerde daha erken ihtar alırsınız zira büyük zelzeleler, oldukça geniş bir alanı kapsar ve bölgeye yayılması zaman alır; bu süreçte sistemin size haber vermesi için daha fazla müddeti olur.

Şayet zelzelenin merkez üstündeyseniz hiç ihtar alamayabilirsiniz zira bu bölgedeki sallanma P dalgasından hemen sonra başlar ve sistemin size haber vermeye zamanı olmayabilir. 

Peki, birkaç saniye evvelsinden gelen zelzele ihtarsı ne işe bereket? Yapabileceğiniz ilk şey, bir masanın altına girmek olabilir veya trenler raydan çıkmaması için durdurulabilir. 

Başka bir misal olarak; Çinli bilgisayar üreticisi bir şirket erken ihtar sistemi sayesinde ilk zelzelede 15 milyon dolar hasar etmişken, ihtar sistemini kullandıkları ikinci zelzelede sadece 600 bin dolar hasar ettiler.

Kaynak: National Geographic

TÜRKİYE’DE ALANA GELEN 7 ÜZERİ ZELZELELER ÇİN’DE ZELZELEYE KARŞI KULLANILAN ENTERESAN SİSTEM